Để có thể phát triển mạnh mẽ và cạnh tranh bình đẳng trước sự tham gia của các ngân hàng nước ngoài (được dự đoán là sẽ đổ bộ vào thị trường VN sau năm 2010), các ngân hàng VN cần phải tăng cường các lợi thế bằng nhiều cách, trong đó việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) đóng vai trò quan trọng.
Theo thống kê của công ty điều tra thị trường VinaCapital, tại VN hiện có 47 ngân hàng đang hoạt động, ngoài ra còn có 29 chi nhánh cùng 45 văn phòng đại diện ngân hàng nước ngoài. So với nhiều nước trong khu vực, thị trường ngân hàng VN tương đối nhộn nhịp và tiềm năng vẫn rất lớn với dân số trên 83 triệu người. Song, các hoạt động, dịch vụ ngân hàng còn tỏ ra yếu kém, chưa đa dạng và thu hút khách hàng. Đây chính là một điểm yếu mà ngành ngân hàng VN cần sự giúp đỡ từ việc ứng dụng CNTT.
Việc đầu tư cho ứng dụng CNTT trong ngân hàng cao hơn sẽ dẫn đến hiệu quả điều hành tốt hơn và cho dù phải đầu tư một số vốn khá lớn vào thời gian đầu thì kết quả doanh thu đem lại về lâu dài vẫn lớn hơn rất nhiều. Ứng dụng CNTT cũng đem lại nhiều ứng dụng hệ thống hơn và từ đó, sẽ sinh ra nhiều dịch vụ ngân hàng hơn.
Các hệ thống CNTT giúp việc quản lý và kinh doanh của ngân hàng được chặt chẽ, an toàn, chính xác, kịp thời và hiệu quả.

     Ứng dụng CNTT trong ngân hàng

Những ứng dụng chính của CNTT trong ngân hàng là tập trung dữ liệu, quản lý tài khoản khách hàng, xây dựng kho dữ liệu thống nhất toàn hệ thống, truy nhập thông tin trực tiếp, cung cấp dịch vụ trực tuyến, từng bước kết nối ATM liên ngân hàng. Tổ chức được trung tâm thanh toán quốc gia, thiết lập hệ thống kế toán khách hàng, xử lý tự động tức thời các giao dịch, hình thành hệ thống thanh toán tự động trong nội bộ các NHTM lớn, liên kết mạng thanh toán quốc gia giữa các ngân hàng và giữa ngân hàng với khách hàng.
Hệ thống thanh toán trực tuyến tự động, xây dựng theo tiêu chuẩn quốc tế và phải có 8 phần cơ bản sau :
- Luồng thanh toán giá trị cao (trên 500 triệu đồng) và những thanh toán khẩn cấp, tự động hoàn toàn.
- Luồng thanh toán giá trị thấp, xử lý các món thanh toán theo lô.
- Xử lý quyết toán vốn nhờ tập trung số dư tài khoản tiền gửi, thanh toán trực tuyến kết nối các hội sở chính, chi nhánh NHTM với trung tâm thanh toán quốc gia, xử lý tình trạng thiếu vốn trong thanh toán thông qua cơ chế thấu chi và cho vay qua đêm.
- Đối chiếu dữ liệu cuối ngày làm việc, đảm bảo sự khớp đúng giữa số liệu phát sinh tại các thành viên và trung tâm xử lý quyết toán quốc gia
- Bảo đảm an ninh và bảo mật với hệ thống bảo vệ nhiều lớp và các thiết bị giám sát truy cập, mã hóa dữ liệu trên đường truyền, tường lửa, v.v
- Hệ thống hỗ trợ người sử dụng và giám sát các giao dịch thanh toán.
- Cổng giao diện tự động với các hệ thống khác như hệ thống thanh toán nội bộ NHNN và nội bộ NHTM, hệ thống thanh toán bù trừ séc quốc gia, mạng SWIFT, hệ thống xử lý chuyển mạch ATM, quyết toán bù trừ chứng khoán.
- Dự phòng và phục hồi sau thảm họa.
Tại các NHTM lớn, hệ thống CNTT đã đáp ứng yêu cầu hoạt động kinh doanh của ngành và kết nối với NHNN, các tổ chức tài chính trong nước và quốc tế. Hệ thống xử lý đơn lẻ, cục bộ tại các chi nhánh trong cùng một ngân hàng đang được thay đổi theo mô hình xử lý tập trung hiện đại, kết nối mạng WAN, có khả năng cung cấp nhiều sản phẩm mới một cách tiện lợi, chính xác và an toàn.

    Tổng quan về hệ thống CNTT trong ngân hàng

Hệ thống ngân hàng Việt Nam đã xây dựng được một hạ tầng CNTT và hệ thống CNTT tương đối đồng bộ và hiện đại theo mô hình tập trung hóa tài khoản, nhiều tiện ích ngân hàng đã được ngành ngân hàng khai thác và sử dụng phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội và chủ động hội nhập với khu vực và thế giới. Bao gồm các hệ thống chính sau:
- Hệ thống giao dịch phân tán: phục vụ giao dịch đối với khách hàng, chủ yếu trợ giúp cán bộ tác nghiệp và thống kê hàng tháng, hệ thống này đang được thay thế bằng xử lý tập trung hiện đại.
- Hệ thống IPCAS, được xây dựng trên nền công nghệ tiên tiến nhất, ứng dụng trong quản lý điều hành hoạt động ngân hàng nhằm hiện đại hóa hệ thống thanh toán nội bộ và kế toán khách hàng, quản lý và sử dụng dữ liệu tập trung, đáp ứng yêu cầu mở rộng sản phẩm dịch vụ ngân hàng.
- Hệ thống chuyển tiền điện tử qua hệ thống xử lý trung tâm với các máy chủ và mạng WAN kết nối với các chi nhánh trong ngân hàng, là chương trình ứng dụng từ năm 1999 để thay thế hoàn toàn chuyển tiền thủ công.
- Hệ thống thẻ, cung ứng các dịch vụ ngân hàng thông qua ATM và POS để thanh toán tiền hàng và dịch vụ.
- Hệ thống kho dữ liệu và báo cáo phục vụ việc chỉ đạo điều hành và thiết lập hệ thống báo cáo thống nhất.
- Hệ thống kết nối khách hàng, đáp ứng nhu cầu của khách hàng về tra cứu thông tin, kiot giao dịch thanh toán tự động, phone banking, home banking, thấu chi tài khoản cá nhân, kết nối “host to host” với các tổng công ty và các tổ chức tài chính, qua đó tạo kênh phân phối mới cho khách hàng, đồng thời giúp quản lý tập trung nguồn vốn của khách hàng.
- Hệ thống chi trả kết nối Western Union, dựa trên hạ tầng công nghệ mới và khả năng tích hợp để chi trả kiều hối trực tuyến.
- Hệ thống mạng WAN là hệ thống mạng đa dịch vụ như tích hợp dữ liệu, voice, video, cho phép phát triển nhiều dịch vụ trên cùng một cơ sở hạ tầng.